Koronabirusaren prebentzioari buruzko galdera ohikoenak lan-eremuan

COVID-19ko pandemiak piztutako alarma-egoeraren aurrean, Osalanek leiho hau ireki du laneko segurtasunaren eta osasunaren arloan sortzen ari diren zalantza nagusiei erantzun azkar eta zehatza emateko asmoz.

Ahal dugun neurrian, gomendioak zabaldu eta zalantzak erantzun nahi ditugu, enpresei, prebentzioko profesionalei, delegatuei, langileei eta, oro har, jendeari, lanaren esparruan koronabirusa kutsatzea prebenitzeko neurririk onenak har ditzaten errazteko.

Jakina, informazio hori epidemiaren bilakaerak eta ezagutza zientifikoak gomendatzen dutenaren arabera eguneratuko da.

Real Decreto 286/2022, de 19 de abril, por el que se modifica la obligatoriedad del uso de mascarillas durante la situación de crisis sanitaria ocasionada por la COVID-19 -gatik, lan-ingurunean, oro har, ez da nahitaezkoa maskara erabiltzea.

Lantokiei dagokienez, kontuan hartu behar da COVID-19ak eragindako osasun-krisiari aurre egiteko prebentzio-, euste- eta koordinazio-neurri urgenteei buruzko martxoaren 29ko 2/2021 Legearen 7. artikuluan ezarritakoa.

Lanpostuaren arriskuen ebaluazioa izango da ezarri beharreko prebentzio-neurri egokiei buruzko erabaki bat hartzeko aukera emango duen jarduera, maskarak erabiltzea barne, hala ondorioztatzen bada.

Egungo testuinguru epidemiologikoan eta immunitate-testuinguruan, maskara nahitaez erabili behar dela adierazten da honako hauetan:

  • Osasun-zentro, -zerbitzu eta -establezimenduetako langileak, 1277/2003 Errege Dekretuan ezarritakoaren arabera.
  • Zentro soziosanitarioetako langileak.
  • Pertsonen garraiobideetako langileak.

Eta maskara arduraz erabiltzea:

  • Langile kalteberak, 1,5 metrotik beherako distantziako pertsonekin kontaktu luzea duten egoeretan.
  • Eremu ahuletan lan egiten duten langileak, instituzioetan edo etxeetan.

Laneko arriskuen prebentziorako zerbitzuek aholkua emango diote enpresaburuari, eta arduradunen, erdi-mailako arduradunen eta langileen ordezkarien iritzia jaso behar da. Arriskuen ebaluazioan honako elementu hauek hartuko dira kontuan:

  • Aireztapen egokia
  • Okupazio-maila
  • Pertsona arteko 1,5 metroko distantzia mantentzea
  • Bertan ematen den denbora
  • Jarduera
  • Espazio komunak erabiltzea (aldagelak, jantokiak, etab.)
  • Lanpostuan pertsona kalteberak egotea

Elementu horiei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, honako hauek kontsultatzea gomendatzen da: Información científico-técnica sobre la efectividad de las medidas preventivas para el control de la transmisión, Osasun Ministerioak argitaratua, eta ministerio horrek berak argitaratutako dokumentuak:

 

Evaluación del riesgo de la transmisión de SARS-CoV-2 mediante aerosoles. Medidas de prevención y recomendaciones, eta Recomendaciones de operación y mantenimiento de los sistemas de climatización y ventilación de edificios y locales para la prevención de la propagación del SARS-CoV-2.

https://www.sanidad.gob.es/profesionales/saludPublica/ccayes/alertasActual/nCov/documentos.htm

Antolamendu-izaerako neurriak:

·         Pertsonen, langileen zein bezeroen edo erabiltzaileen, bat-etortze masiboa saihesteko neurriak hartzea.

·         Lan-baldintzak egokitzea, lanpostuen antolamendua eta txanden antolaketa barne, bai eta leku komunen erabilera ere, langileen artean gutxienez 1,5 metroko segurtasun-tartea bermatzeko.

·         Telelana sustatzea, izaera egokia duten jarduerak garatzeko. Lantokian etengabeko presentzia behar ez duten jardueretarako lan-aukera mistoak hartzea baloratzea.

Babes kolektiboko neurriak:

·         Aireztapen-, garbiketa- eta desinfekzio-neurriak hartzea, lantokien erabileraren ezaugarri eta intentsitatera egokituta.

·         Langileen eskura jartzea eskuak garbitzeko, ur eta xaboia, edo gel hidroalkoholikoak edo Osasun Ministerioak baimendutako eta erregistratutako birizida-jarduera duten desinfektatzaileak.

Norbera babesteko neurriak:

·         Arrisku-mailara egokitutako babes-ekipoak erabiltzea.

Transmisioa prebenitzeko modurik onena prebentzio-neurri guztien konbinazio bat erabiltzea da, ez bakarrik norbera babesteko ekipamenduak (NBE).

Talde kalteberetakoak dira 60 urte edo gehiagoko pertsonak, berezko edo kanpoko arrazoiengatik immunodeprimituta daudenak eta haurdun daudenak. Esposizio-arriskuaren arabera, horietako batzuk bereziki sentikortzat jo daitezke.

Laneko arriskuen prebentziorako zerbitzuaren osasun-arloak SARS-CoV-2 koronabirusaren infekzioarekin lotutako langile bereziki sentikorren presentzia ebaluatuko du, langilearen sentsibilitate bereziaren izaera ezarriz eta prebentzio-, egokitzapen- eta babes-neurriei buruzko txostena eginez. Horretarako, kontuan hartuko ditu pertsona horren berezko arriskua handitu gabe lana egin ahal izateko baldintzak.

Gainerako esparruetan bezala, lan-eremuan ez da edukiera-murrizketarik ezarri. Nolanahi ere, COVID-19ak eragindako osasun-krisiari aurre egiteko prebentzio-, euste- eta koordinazio-neurri urgenteei buruzko martxoaren 29ko 2/2021 Legean ezartzen den bezala, lan-baldintzak egokitu behar dira, lanpostuen antolamendua eta txanden antolaketa barne, bai eta leku komunen erabilera ere, langileen artean gutxienez 1,5 metroko segurtasun-tartea bermatzeko. Hori ezinezkoa denean, arrisku-mailaren araberako babes-ekipamenduak eman beharko zaizkie langileei.

Beste alde batetik, neurriak hartu behar dira lantokietan jende asko bat etor ez dadin, bai langileekin, bai bezeroekin edo erabiltzaileekin, jende gehien biltzen den ordutegi-tarteetan.

Azkenik, Legeak ezartzen du neurriak hartu behar direla lanpostuetara modu presentzialean itzultzeko eta telelanaren erabilera sustatzeko, lan-jardueraren izaera dela-eta posible denean.

Arnasa hartzean, hitz egitean, arnasa botatzean, kantatzean, eztul egitean, doministiku egitean edo ariketa bizia egitean ematen diren jariakinen bidez, beste pertsona batzuen mukosetara eta konjuntibetara iristen direnean.

Partikula txikienak airean esekita egon daitezke eta pertsonak 2 metro baino gehiagora egon daitezke. Hala ere, transmisio handiena distantzia laburretara egiten da, eta horregatik da garrantzitsua pertsonen arteko distantzia mantentzea.

Halaber, posible da jariakin horiekin kutsatutako gainazalak zuzenean edo zeharka ukituz transmititzea, gero mukosekin edo konjuntibekin harremanetan jartzen diren eskuen bidez.

Transmisioari mesede egiten zaio espazio itxietan eta gaizki aireztatutakoetan.

Sintomarik ohikoenak sukarra, eztula eta aire-faltaren sentsazioa dira. Zenbait kasutan, usaimena eta dastamena gutxitzea ere gerta daiteke, hotzikarak, eztarriko mina, giharretako mina, buruko mina, ahultasun orokorra, beherakoa edo gorakoak.

Kasu gehienak arinak dira. Badira sintomarik ez duten kasuak ere (sintomarik gabekoak). Kasurik larrienetan, infekzioak pneumonia, arnasa hartzeko zailtasun handia, giltzurrun-akatsa eta heriotza ere eragin ditzake. Kasurik larrienak adineko pertsonetan edo gaixotasun kronikoren bat duten pertsonetan gertatzen dira, hala nola bihotzeko gaixotasunak, biriketakoak edo immunoeskasiak, baina adin gazteagoko pertsona batzuetan ere gerta daitezke.

Kasu batzuetan, sintomak eta ondorioak aste edo hilabete dezente luza daitezke.

Lanaldian zehar sintomarik izanez gero, maskara kirurgiko bat jarri beharko da eta lan-jardueratik erretiratu, lankideekin kontakturik ez izateko. Gainera, abisua emango du enpresa berehala jar dadin harremanetan laneko arriskuen prebentziorako zerbitzuaren osasun-zerbitzuarekin, eta hark adieraziko dio zer urrats egin behar dituen.

Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legeak ezartzen duenez, enpresaburuak bere zerbitzura dauden langileen segurtasuna eta osasuna bermatu beharko ditu lanarekin lotutako alderdi guztietan. Segurtasuna bermatzen ez bada, zure prebentzio-ordezkariarekin jar zaitezke harremanetan, enpresak enpresari jakinaraz diezaion, egungo egoera kontuan hartuta, Prebentzio Zerbitzuaren aholkularitzarekin adostu behar dituela langileen segurtasuna bermatzeko beharrezko jarduerak.

Enpresaren aldetik erantzunik jasotzen ez badute, eta, beraz, enpresak langileak babesteko duen erantzukizuna betetzen ez badu, salaketa jar diezaioke lan-agintaritzari. Horretarako, Lan eta Justizia Sailak honako baliabide hauek ditu eskura:

Salaketa formala, Lan Ikuskaritzan aurkez dezakeena.
Laneko Iruzurraren Postontzia, herritarren eskura, edonork sala dezan laneko, Gizarte Segurantzako edo arriskuen prebentzioko araudiaren edozein ez-betetze.

  • Kasu bati zainketak eman dizkion edo haren jariakin eta jariakinekin kontaktuan egon den edozein pertsona: babes-neurri egokiak erabili EZ dituzten osasun- edo gizarte- eta osasun-langileak, familiako kideak edo antzeko kontaktu fisikoa duten pertsonak, edo lagin biologikoak behar bezalako babes-neurririk gabe manipulatu dituen edozein pertsona.

  • Oro har, erkidego mailan, kontaktu estutzat hartuko da kasu baten leku berean 2 metrotik beherako distantzian eta 24 ordutan 15 minututik gorako denbora metatuan egon den edozein pertsona. Prebentzio-neurrien jarraipenaren balorazioa egin daitekeen inguruneetan, laneko arriskuen prebentziorako zerbitzuak edo horretarako izendatutako arduradunak banakako balorazioa egin ahal izango du. Arriskua ezartzerakoan, inguruabar jakin batzuk hartuko dira kontuan, hala nola aerosolak sortzeko arrisku handia dagoen guneak edo transmisio posiblea ebaluatzen den ingurunearen beste ezaugarri pertsonal edo sozial batzuk.

Egoera honek are garrantzi handiagoa ematen dio prebentzio-ordezkarien figurari, langileek laneko arriskuen prebentzioaren arloan dituzten interesak defendatzeko. Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko Legearen 36. artikuluaren (prebentzioko ordezkarien eskumenak eta ahalmenak) arabera, enpresaren, Prebentzio Zerbitzuaren eta langileen arteko bitartekaritza-eginkizunak baliagarriak izan daitezke enpresak ildo horretan egiten dituen ekintzak benetan eraginkorrak izan daitezen bermatzeko.

Era berean, une zail hauetan, araudiak lan-arriskuen prebentzioan ematen dien zaintza eta kontrolerako eskumena baliatu behar dute, enpresak bultzatzeko langileen segurtasuna eta osasuna ziurtatzera.

Erregulartasunez jo behar da Espainiako Gobernuko Osasun Ministerioaren webgunera, COVID-19 koronabirus berriak eragindako gaixotasunen atalean, non pandemia honi buruzko informazio eguneratua ematen den, profesionalentzako atal teknikoan, eta, horren barruan, ESPAINIORAKO ARRISKUEN PREBENTZIO ZERBITZUETARAKO JARDUERA PROZEDURAREN bertsio eguneratua aurkituko duzu.